Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en de Vrije Universiteit Amsterdam blijkt dat de combinatie van werk en mantelzorg voor de meeste mensen uitvoerbaar is. Maar bij intensieve of langdurige mantelzorg neemt de belasting toe. Vooral wanneer medewerkers naast een omvangrijke baan meer dan vier uur per week mantelzorg verlenen, kan de combinatie zwaar worden.
In het rapport Op zoek naar verbinding: perspectieven op het combineren van betaald werk en mantelzorg pleiten de onderzoekers voor een betere afstemming tussen werk, mantelzorg en professionele zorg. Werkgevers zijn doorgaans bereid om medewerkers te ondersteunen, maar weten niet altijd welke mogelijkheden er zijn op het gebied van verlof, flexibiliteit en externe ondersteuning.
Mantelzorg bespreekbaar maken
Een eerste stap is zorgen dat mantelzorg op de werkvloer bespreekbaar wordt. Medewerkers herkennen zichzelf niet altijd als mantelzorger of vinden het lastig om hun privésituatie met hun leidinggevende te bespreken. Daardoor blijft de behoefte aan ondersteuning soms buiten beeld.
Ook bestaan er misvattingen bij zowel werkgevers als werknemers. Zo denken werkgevers soms dat mantelzorg in hun organisatie nauwelijks voorkomt of dat een gesprek over mantelzorg automatisch leidt tot extra verlofaanvragen. Medewerkers zijn op hun beurt bang collega’s te belasten of denken dat openheid over hun zorgtaken nadelig kan zijn voor hun loopbaan.
Dat staat een oplossing in de weg. Uit onderzoek dat Stichting Werk&Mantelzorg aanhaalt, blijkt dat in 80 procent van de gevallen een werkbare oplossing wordt gevonden wanneer medewerker en leidinggevende met elkaar in gesprek gaan.
Meer hierover lees je in het artikel Misvattingen over werk en mantelzorg staan oplossingen in de weg.
Van flexibiliteit tot extra verlof
Werkgevers kunnen op verschillende manieren ondersteuning bieden. Denk aan flexibele werktijden, tijdelijke aanpassing van werkzaamheden of extra verlofmogelijkheden. Ook externe ondersteuning of een aanspreekpunt binnen de organisatie kan medewerkers helpen om werk en zorgtaken beter te combineren.
Dat kan op verschillende manieren. Zo werkt ziekenhuisorganisatie Tergooi MC samen met mantelzorgorganisatie Fello. Medewerkers kunnen rechtstreeks en met behoud van privacy ondersteuning vragen. Daarmee verlaagt de organisatie de drempel om hulp te zoeken.
Pensioenuitvoerder PGGM heeft een andere oplossing gekozen: medewerkers kunnen bovenwettelijke verlofuren doneren aan mantelzorgende collega’s, waarna de werkgever het aantal gedoneerde uren verdubbelt.
Meer over deze voorbeelden:
- Tergooi MC en Fello reiken mantelzorgers een helpende hand: ‘Ik had niet door dat ik mantelzorger was’
- Doneer een dag, mantelzorgende collega krijgt er twee: PGGM verdubbelt verlof voor mantelzorgers
SER pleit voor totaalpakket mantelzorg
Ook de Sociaal-Economische Raad (SER) benadrukt dat werkgevers een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het combineren van werk en mantelzorg. In het advies Mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving pleit de raad voor een integrale aanpak. Daarin zijn niet alleen werkgevers en werknemers betrokken, maar ook de overheid en zorgorganisaties.
De SER vindt onder meer dat werkgevers maatwerk moeten kunnen bieden en dat het makkelijker moet worden om werk en zorgtaken te combineren. Ook adviseert de raad om acht weken betaald mantelzorgverlof mogelijk te maken, gefinancierd door de overheid.
Het kabinet werkt inmiddels aan scenario’s voor mogelijk mantelzorgverlof. In de brede aanpak voor ondersteuning van mantelzorgers die in oktober 2026 naar de Tweede Kamer is gestuurd, staat dat de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de Kamer in de eerste helft van 2027 informeert over de uitwerking.
Voor HR ligt er ondertussen een duidelijke opdracht: maak mantelzorg bespreekbaar, zorg dat medewerkers weten welke mogelijkheden er zijn en train leidinggevenden om signalen van overbelasting tijdig te herkennen. Zo kunnen werkgevers voorkomen dat medewerkers pas aan de bel trekken wanneer de combinatie van werk en zorg niet meer vol te houden is.
Meer lezen over werk en mantelzorg
In deze training ontwikkel je een helder en haalbaar inzetbaarheidsbeleid dat past bij jouw organisatie. Je leert hoe je draagvlak creëert en het beleid succesvol implementeert.
Wat doe je als een medewerker niet goed functioneert en welke vormen van verlof zijn er? Wil je je kennis up-to-date houden? Volg deze training en leer in twee ochtenden alle ins en outs over arbeidsrecht in de dagelijkse HR-praktijk.
