In de onlangs verschenen journalistieke verkenning Werk en mantelzorg in 2040 – Bewustwording is niet genoeg onderzoekt journalist Piet-Hein Peeters hoe werkende mantelzorgers in 2040 werk en zorg voor een naaste met fysieke of mentale gezondheidsproblemen idealiter kunnen combineren.
Vanuit het perspectief van de mantelzorger laat hij zien wat daarvoor nodig is van werkgevers, overheid, zorgorganisaties en sociale partners.
Ook de SER draagt in een recent advies zo’n ‘totaalpakket’ aan als middel om de in het nauw gedreven mantelzorger te ontlasten.
Toekomstportretten
De verkenning van Peeters bevat vier toekomstportretten van werkende mantelzorgers in 2040. Zij laten zien dat een betere balans mogelijk is, mits werk, zorg en ondersteuning anders worden georganiseerd.
Breder maatschappelijk vraagstuk
De verkenning is gebaseerd op gesprekken met onderzoekers van onder meer het SCP, RIVM, Vrije Universiteit, Radboud Universiteit en Universiteit Utrecht, Werk&Mantelzorg en vertegenwoordigers van werkgeversorganisaties. Peeters maakt duidelijk waarom het combineren van werk en mantelzorg niet vanzelfsprekend ‘een werkgeversprobleem’ is, maar een breder maatschappelijk vraagstuk.
Hij laat zien welke mix van cultuur, arbeidsvoorwaarden, technologie, lokale ondersteuning en landelijk beleid nodig is om in 2040 tot een werkbare balans te komen. Centraal staat steeds dezelfde vraag: wordt het gesprek tussen werknemer en leidinggevende tijdig, veilig en gelijkwaardig gevoerd?
Maatwerk, begrip en flexibiliteit
De sociaal Economische Raad (SER) schrijft in een advies van 10 februari dit jaar dat de arbeidsmarkt van de toekomst niet zonder een goede combinatie van werk en mantelzorg kan.
Nu al combineren zo’n 2 miljoen Nederlanders hun betaalde baan met mantelzorg, en voor een groeiende groep leidt de combinatie tot overbelasting, met het risico om uit te vallen.
Betaald werk en mantelzorg moet makkelijker te combineren zijn, vindt de SER. En de overheid zou daar een belangrijke rol in moeten spelen, want ‘het betreft hier een breed maatschappelijk vraagstuk, waarvoor de verantwoordelijkheid niet alleen bij werkgevers en werkenden ligt’. “De groeiende druk op mantelzorg is bovendien deels een gevolg van overheidsbeleid.”
Mantelzorg moet een normaal verschijnsel worden op de werkvloer, aldus de SER in het advies. “Werkgevers bieden waar mogelijk maatwerk voor werkende mantelzorgers: begrip en flexibiliteit zijn voor veel werkenden een oplossing. Daarvoor is wel belangrijk dat mantelzorgers ook zelf het gesprek aangaan met hun werkgever. De overheid moet zorgen dat het regelen van zorg voor een naaste veel eenvoudiger wordt: mensen raken nu verstrikt in een woud aan regelingen en instanties.”
Voorbeelden van ontzorging mantelzorgers
Vanaf februari sluit SIC Arbo uit Wateringen, als eerste arbodienst, zich aan bij MediMaatjes, een landelijk initiatief dat vrijwilligers koppelt aan mensen die begeleiding nodig hebben bij medische afspraken. De cliënten van SIC Arbo kunnen vanaf nu ondersteund worden door een getrainde vrijwilliger bij een afspraak met de bedrijfsarts. Door MediMaatjes in te zetten, wordt de communicatie tussen de bedrijfsarts en de cliënt verbeterd en worden mantelzorgers en zorgprofessionals ontlast.
Pensioenuitvoerder PGGM heeft dit jaar een cao-maatregel ingevoerd om mantelzorgers beter te ondersteunen en uitval te voorkomen: medewerkers kunnen vrijwillig verlofuren doneren aan collega’s die mantelzorg verlenen, waarna PGGM het aantal gedoneerde uren verdubbelt. De maatregel wordt na een jaar geëvalueerd.
Het doneren van verlofdagen is niet nieuw, maar de verdubbeling door de werkgever is dat wel. Andere organisaties, zoals de gemeente Amsterdam en zorgverzekeraar VGZ, kennen vergelijkbare regelingen, maar zonder extra aanvulling door de werkgever.
Hulpplatform Beep for Help heeft een dienst voor werkgevers om werkenden met mantelzorg- en huishoudelijke taken te ondersteunen en zo stress of overbelasting te voorkomen. PR-bureau Mediatic maakt gebruik van de service, als secundaire arbeidsvoorwaarde. “Een fijne werkplek draait niet alleen om wat je op kantoor regelt”, zegt Dennis Mensink, oprichter en eigenaar van Mediatic. Alle medewerkers kunnen van de dienst gebruikmaken. “Uiteraard niet om thuis een klusje te laten doen, het moet geen soort klusservice worden. Het is echt voor mensen die het nodig hebben.”
LEES OOK:
- Zo zorg je als HR voor een mantelzorgvriendelijke bedrijfscultuur
- Onderzoek: aandacht werkgevers voor mantelzorg houdt medewerkers duurzaam inzetbaar
- Maatwerk bij mantelzorg: ga tijdig het gesprek aan – Verlofmogelijkheden en vragen die je kunt stellen
Je weet dat duurzame inzetbaarheid belangrijk is, maar hoe maak je het concreet? In deze training ontwikkel je een helder en haalbaar inzetbaarheidsbeleid. Met praktische handvatten, feedback en begeleiding ontwikkel je een aanpak die past bij jouw organisatie. Je leert je hoe je draagvlak kunt creëren en het beleid succesvol kunt implementeren.
Gerelateerd
In deze training ligt de nadruk op de slimme inzet van GenAI als ondersteunende kracht, mét oog voor de menselijke kant van verandering. Na deze dag beschik je over een heldere roadmap waarmee jouw organisatie AI-gedreven innovatie duurzaam kan realiseren en verankeren in de praktijk.
