Tijdens Mental Health Day gaat veel aandacht uit naar mentale gezondheid op de werkvloer. Tegelijkertijd staat ook het politieke debat over ziekteverzuim en loondoorbetaling weer hoog op de agenda.
Volgens psychologen van Breinfijn raken beide discussies dezelfde kernvraag: hoe voorkomen we dat mensen uitvallen?
Daarvoor is meer nodig dan aandacht voor verzuim, behandeling of terugkeer naar werk. Ook vroegsignalering, open gesprekken en laagdrempelige ondersteuning zijn belangrijk. De psychologen pleiten kortom voor een cultuuromslag: van reageren op uitval naar luisteren naar signalen, ervaringen en behoeften.
Werkstress, mentale overbelasting en psychische klachten ontstaan meestal niet van de ene op de andere dag. Vaak zijn er al maanden eerder signalen zichtbaar, terwijl werknemers blijven doorwerken en werkgevers niet altijd weten waar ze op moeten letten.
Belangrijke periode blijft buiten beeld
Gesprekken hierover beginnen vaak pas wanneer klachten het functioneren beïnvloeden, uitval dreigt of iemand zich al heeft ziekgemeld. Daarmee blijft een belangrijke periode buiten beeld aldus de psychologen.
Je weet dat duurzame inzetbaarheid belangrijk is, maar hoe maak je het concreet? In deze training ontwikkel je een helder en haalbaar inzetbaarheidsbeleid. Met praktische handvatten, feedback en begeleiding ontwikkel je een aanpak die past bij jouw organisatie. Je leert je hoe je draagvlak kunt creëren en het beleid succesvol kunt implementeren.
Kleine veranderingen in energie, concentratie, prikkelbaarheid, slaap of herstel kunnen erop wijzen dat de belasting oploopt. Daarbij is luisteren essentieel: niet invullen wat iemand nodig heeft, maar serieus nemen wat diegene zelf ervaart en aangeeft.
“We investeren miljoenen in ziekteverzuim, maar veel te weinig in het herkennen van de eerste signalen. Het gesprek gaat vaak over wat er moet gebeuren nadat iemand is uitgevallen. Maar de grootste winst zit in de periode daarvoor. Als mensen eerder leren herkennen wat stress en overbelasting met hen doen, ontstaat er ruimte om bij te sturen voordat klachten hun dagelijks leven gaan bepalen”, aldus Charlotte Rogier, klinisch psycholoog.
Kleine veranderingen zijn informatie
Vroege signalen zijn niet voor iedereen hetzelfde. De ene persoon slaapt slechter, een ander heeft minder overzicht, reageert sneller geïrriteerd of merkt dat ontspanning na een werkdag steeds moeilijker wordt.
Eén signaal hoeft niet direct op een ernstig probleem te wijzen. Juist een verandering ten opzichte van hoe iemand normaal functioneert, kan aanleiding zijn om stil te staan, een gesprek te voeren of ondersteuning te zoeken.
Neuropsycholoog Lars van Laar wijst erop dat mensen niet altijd wachten op een duidelijk alarmsignaal, terwijl hun lichaam vaak al eerder veranderingen laat zien. “Denk aan sneller geïrriteerd zijn, lichte vermoeidheid, moeite met concentreren, oppervlakkiger ademen of voortdurend gespannen spieren. Je hoeft daar niet van te schrikken, maar het is wel verstandig om ze serieus te nemen.”
Mentale belasting bespreekbaar maken
De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de individuele werknemer. Werkgevers en leidinggevenden kunnen bijdragen door mentale belasting bespreekbaar te maken, veranderingen niet direct als een prestatieprobleem te benaderen en helder te communiceren welke ondersteuning beschikbaar is. Dat vraagt om een cultuur waarin medewerkers niet eerst hoeven te bewijzen dat het echt niet meer gaat aldus de psychologen.
“Voer het gesprek over mentale gezondheid breder dan alleen over verzuimcijfers of arbeidsongeschiktheid. Door aandacht te hebben voor vroege signalen, psychologische veiligheid en open gesprekken over mentale belasting, kunnen organisaties proberen problemen eerder bespreekbaar te maken en uitval te voorkomen.”
LEES OOK:
- Zien, weten, doen: van vroege stresssignalen naar preventieve gesprekken
- Aanpak werkstress in mkb – TNO-onderzoeker Maartje Bakhuys Roozeboom: ‘Alle hens aan dek om werkstress onder controle te krijgen’
- HR Podcast – Adviseur Duurzame inzetbaarheid Lucie Vriesema: ‘Inzetbaarheid is geen workshop, maar een cultuur’
- Quickscan Duurzame inzetbaarheid: zie direct waar de meeste winst te behalen valt
Training voor HR om verzuim mensgericht te benaderen: medewerkers ondersteunen, spanning wegnemen in gesprekken en psychologische veiligheid creëren om vroege signalen te herkennen.
Gerelateerd
Wat doe je als een medewerker niet goed functioneert en welke vormen van verlof zijn er? Wil je je kennis up-to-date houden? Volg deze training en leer in twee ochtenden alle ins en outs over arbeidsrecht in de dagelijkse HR-praktijk.
