In de podcast Werkdrukdrukdruk van coach Melissa Schouman legt hij uit waarom autonomie, samenwerking en minder belemmerende processen meer effect hebben op werkstress dan veel traditionele interventies.
Schaufeli houdt zich al ruim twintig jaar bezig met onderzoek naar mentale energie, werkstress en bevlogenheid. Daarbij bouwt hij voort op het wereldwijd gebruikte Job Demands-Resources-model (JD-R), dat onder leiding van zijn vader, arbeids- en organisatiepsycholoog Wilmar Schaufeli, werd ontwikkeld aan de Universiteit Utrecht.
Volgens Schaufeli laten zowel wetenschappelijk onderzoek als praktijkervaring zien dat organisaties werkstress vooral kunnen verminderen door kritisch te kijken naar de manier waarop het werk is georganiseerd.
Jullie werken veel met het JD-R-model. Wat is dat precies?
“Het Job Demands-Resources-model, kortweg JD-R-model, is ontwikkeld aan de Universiteit Utrecht onder leiding van mijn vader, arbeids- en organisatiepsycholoog Wilmar Schaufeli. Inmiddels is het wereldwijd een van de meest gebruikte modellen om te begrijpen hoe stress, bevlogenheid en prestaties op het werk ontstaan.
Het model kijkt naar de balans tussen wat werk van mensen vraagt en wat werk mensen oplevert. Werk kan energie kosten, maar ook energie geven. Die balans bepaalt voor een belangrijk deel hoe mensen zich voelen en functioneren.”
Wat leren jullie onderzoeken over de oorzaken van werkstress?
“Veel mensen denken direct aan werkdruk. Die speelt zeker een rol, maar uit onze analyses blijkt dat werkstress en burn-outklachten vaak sterker samenhangen met conflicten tussen mensen, tegenstrijdige verwachtingen en problemen in de werk-privébalans.
Dat zijn factoren die al jarenlang terugkomen in onze landelijke metingen.”
Je weet dat duurzame inzetbaarheid belangrijk is, maar hoe maak je het concreet? In deze training ontwikkel je een helder en haalbaar inzetbaarheidsbeleid. Met praktische handvatten, feedback en begeleiding ontwikkel je een aanpak die past bij jouw organisatie. Je leert je hoe je draagvlak kunt creëren en het beleid succesvol kunt implementeren.
En wat draagt juist bij aan bevlogenheid?
“Vooral afwisselend werk, waardering en autonomie. Mensen willen invloed hebben op hun werk en ervaren dat hun bijdrage ertoe doet. Dat blijken heel stabiele voorspellers van bevlogenheid.”
Jullie doen veel medewerkersonderzoek. Wat gaat daar volgens jou vaak mis?
“Dat onderzoek wordt te vaak een doel op zich. Er wordt een medewerkerstevredenheidsonderzoek uitgevoerd, de resultaten worden besproken en vervolgens gaat iedereen weer over tot de orde van de dag.
Onderzoek moet juist het begin zijn van een verbeterproces. Anders verdwijnt het uiteindelijk alsnog in een la.”
Je verwijst regelmatig naar onderzoek naar de effectiviteit van interventies. Wat valt daarin op?
“Dat organisaties vaak kiezen voor interventies waarvan ze verwachten dat die veel effect hebben, terwijl dat in de praktijk niet altijd zo blijkt te zijn.
Een opvallende uitkomst is bijvoorbeeld dat leiderschapsinterventies minder effectief zijn dan veel mensen denken.”
Dat klinkt verrassend.
“Dat betekent niet dat leiderschap onbelangrijk is. Leiders hebben juist veel invloed op de mentale energie van medewerkers. Maar een training alleen verandert weinig als het geleerde niet wordt vertaald naar de dagelijkse praktijk.
De meest effectieve interventies grijpen direct in op het werk zelf.”
Wat voor interventies zijn dat?
“Denk aan meer autonomie voor medewerkers, minder bureaucratie, betere samenwerking of meer invloed op roosters en werkprocessen. Dat zijn veranderingen die medewerkers dagelijks ervaren.
In een zorgorganisatie zagen we bijvoorbeeld dat medewerkers veel stress ervoeren rondom het roosterproces. Door hen meer invloed te geven op hun eigen rooster nam de ervaren druk af.”
Welke les kunnen HR-professionals hieruit trekken?
“Dat je verder moet kijken dan individuele oplossingen. Natuurlijk kunnen coaching, trainingen of welzijnsprogramma’s waardevol zijn. Maar als de oorzaak van de problemen in het werk zelf zit, moet je daar beginnen.
De grootste winst zit vaak in de manier waarop het werk is georganiseerd. Daar liggen de knoppen waaraan organisaties kunnen draaien om werkstress te verminderen en bevlogenheid te vergroten.”
Luister hier naar de podcast met Elco Schaufeli
LEES OOK:
- TNO-onderzoeker Maartje Bakhuys Roozeboom: ‘Alle hens aan dek om werkstress onder controle te krijgen’
- Duncan van Brussel, HR-manager houtbedrijf Hupkes Wijma over aanpak werkstress: ‘Het blijft mensenwerk’
- Het Huis van Werkvermogen voor een modern inzetbaarheidsbeleid
- Praktijkvoorbeeld aanpak (mentaal) verzuim met Huis van Werkvermogen
In deze training ligt de nadruk op de slimme inzet van GenAI als ondersteunende kracht, mét oog voor de menselijke kant van verandering. Na deze dag beschik je over een heldere roadmap waarmee jouw organisatie AI-gedreven innovatie duurzaam kan realiseren en verankeren in de praktijk.
