Een vrachtwagenchauffeur zette onlangs dit middel in. Hij kreeg opdracht van zijn werkgever om een lading pallets af te leveren. Zover kwam het niet: de chauffeur zette de vrachtwagen op een parkeerplaats naast een snelweg, reed niet verder en weigerde eruit te komen.
De reden: hij had nog loon te goed en wilde met zijn actie de werkgever onder druk zetten om dit eindelijk eens te betalen.
De werkgever vroeg de kantonrechter (rechtbank Overijssel) de chauffeur te veroordelen om de vrachtwagen terug te geven, op straffe van een dwangsom. De chauffeur maakte immers een onrechtmatige inbreuk op haar eigendomsrecht.
Hoewel de werkgever is gevestigd in Litouwen en de chauffeur in Tadzjikistan woont, stelde de kantonrechter vast dat de Nederlandse rechter bevoegd is en dat het Nederlandse recht kan worden toegepast. Beide partijen hadden daar om gevraagd. Daarom is deze zaak ook van belang voor Nederlandse werkgevers en werknemers.
Retentierecht
De chauffeur beriep zich op zijn retentierecht. Dit recht is geregeld in artikel 3:290 BW: het is de bevoegdheid die aan een schuldeiser (de chauffeur) toekomt, om de nakoming van een verplichting tot afgifte van een zaak (de vrachtwagen) aan zijn schuldenaar (zijn werkgever) op te schorten totdat de vordering (betalen van het loon) is voldaan. Ofwel: eerst moet de werkgever het salaris betalen, dan krijgt deze de vrachtwagen terug.
Het retentierecht wordt doorgaans ingezet door garagehouders. Een garagebedrijf kan een auto onder zich houden totdat een reparatiefactuur is voldaan.
Het retentierecht kan ook een sterk pressiemiddel zijn wanneer het loon niet wordt betaald. Rechters accepteren het retentierecht ook bij loonvorderingen, hoewel dit niet vaak voorkomt. Het is dus ook bruikbaar in het arbeidsrecht.
Voorwaarden
Het retentierecht kan niet zomaar worden ingeroepen. Vereist is allereerst dat de vordering opeisbaar is. Verder geldt het zogenoemde ‘voldoende samenhang’-criterium (artikel 6:52 BW). Dit bestaat uit twee onderdelen: er moet een wederzijdse samenhang bestaan van de verbintenissen (‘connexiteit’) en de omvang van de opschorting moet redelijk zijn (‘proportionaliteit’).
Taxi’s
In de jurisprudentie zijn enkele zaken bekend waarin de werknemer het retentierecht inriep, steeds wanneer deze dacht nog geld te goed te hebben van zijn werkgever.
In een zaak van zo’n tien jaar geleden was een aantal werknemers betrokken bij een faillissement van hun werkgever, een taxibedrijf. Hun loon uit de periode voor het faillissement was niet volledig voldaan. De werknemers hadden de taxi’s, die het bedrijf had geleased, bij hen thuis staan. Zij weigerden de auto’s te retourneren.
Feitelijk riepen zij het retentierecht in tegen een derde partij (de leasemaatschappij). Desondanks was er volgens de kantonrechter voldoende verband tussen de loonvordering van de werknemers en de zaak waarvoor het retentierecht werd ingeroepen. De taxi’s en het gebruik daarvan hingen voldoende samen met het dienstverband van de werknemers en daarmee ook met hun salaris.
Actuele jurisprudentie zorgt ervoor dat de interpretatie en toepassing van regels rondom ontslag, ontslagvergoedingen, het inhuren van zzp’ers en zieke medewerkers voortdurend veranderen. Deze live online masterclass brengt je in twee ochtenden weer helemaal up-to-date.
Hond
In een recentere zaak (2025) liep het minder goed af voor een werknemer. Er was een geschil of hij de arbeidsovereenkomst correct had opgezegd. De werknemer vond van wel en vorderde achterstallig vakantiegeld en uitbetaling van gewerkte overuren. Om de werkgever te dwingen te betalen, hield de werknemer een hond van de werkgever onder zich.
De kantonrechter oordeelde dat de werknemer de arbeidsovereenkomst ‘onregelmatig’ had opgezegd, zodat hij geen recht had op het vakantiegeld en de overuren. Daarmee trof het retentierecht op de hond geen doel: hij moest de hond binnen 24 uur terugbrengen, op straffe van een dwangsom van € 200 per dag met een maximum van € 5.000.
Mobiele telefoon
In dat jaar (2025) speelde ook een hoogoplopend arbeidsconflict op een advocatenkantoor. De werknemer (een jonge advocaat) hield ‘spullen’ van de werkgever onder zich, ook omdat zij dacht dat zij nog loon te goed had.
Maar omdat zij elders was gaan werken en de loonvordering door de kantonrechter werd afgewezen (geen connexiteit), had het retentierecht ook geen betekenis meer: ze moest de spullen weer afgeven.
Dit gebeurde ook bij een werknemer die in dienst was van een reisorganisatie. Deze hield een mobiele telefoon, laptop en een iPad onder zich omdat haar werkgever, zo redeneerde zij, vakantiegeld en overuren moest betalen. Omdat de kantonrechter die vorderingen afwees, verviel ook het retentierecht – ook hier was geen connexiteit meer.
Hoe verliep het de vrachtwagenchauffeur?
Uit de arbeidsovereenkomst vloeien twee verplichtingen voort: de werkgever moet loon betalen en de chauffeur behoort de vrachtwagen terug te geven. Dit laatste heeft te maken met het feit dat een werknemer zich ten opzichte van zijn werkgever steeds moet gedragen als een ‘goed werknemer’. Spullen die eigendom zijn van de werkgever achterhouden past daar niet bij.
Connexiteit
Maar in deze zaak stelde de kantonrechter vast dat er voldoende connexiteit is: het achterhouden van de vrachtwagen heeft alles te maken met de loonvordering. Er was dus voldaan aan zeker één wettelijke vereiste voor het retentierecht.
Proportioneel
De opschorting – het niet afgeven van de vrachtwagen – vond de kantonrechter ook proportioneel, ook al was de loonvordering (een paar duizend euro) veel lager dan de waarde van de vrachtwagen.
De chauffeur beschikte niet over andere spullen waarop hij een retentierecht zou kunnen uitoefenen. Hij had, met andere woorden, geen ander effectief drukmiddel en kon geen andere weg bewandelen die minder belastend was voor zijn werkgever.
Alles opgeteld had de chauffeur het retentierecht rechtsgeldig ingeroepen. De kantonrechter wees de vordering van de werkgever – het teruggeven van de vrachtwagen – af. De werkgever moet de proceskosten betalen. En belangrijker: het achterstallige salaris.
LEES OOK: Ambtenaar frustreert loonbeslag: genoeg reden voor ontslag?
Wat doe je als een medewerker niet goed functioneert en welke vormen van verlof zijn er? Wil je je kennis up-to-date houden? Volg deze training en leer in twee ochtenden alle ins en outs over arbeidsrecht in de dagelijkse HR-praktijk.
Gerelateerd
Wat doe je als een medewerker niet goed functioneert en welke vormen van verlof zijn er? Wil je je kennis up-to-date houden? Volg deze training en leer in twee ochtenden alle ins en outs over arbeidsrecht in de dagelijkse HR-praktijk.
