Organisaties verzamelen steeds meer HR-data, maar benutten slechts een fractie van de mogelijkheden die deze gegevens bieden. Daardoor laten ze kansen liggen om kosten te besparen, personeelstekorten terug te dringen en medewerkers beter te ondersteunen. Volgens Jan Ewoud ten Brinke, directielid bij Youforce, wordt het tijd dat HR de stap zet van rapporteren naar handelen. “Misschien helpen data en systemen juist om mensgerichter te worden.”

HR-systemen en HR-software zijn de afgelopen vijftien jaar uitgegroeid van eenvoudige administratiesystemen voor de salarisverwerking tot waardevolle informatiebronnen. Ze bevatten gegevens over onder meer verzuim, verlof, functioneren, opleidingen, medewerkersbetrokkenheid en personeelsverloop. Toch wordt al die informatie volgens Ten Brinke nog vooral gebruikt om rapportages en dashboards te vullen.

“Gebruik je data proactief om waarde toe te kunnen voegen”

“Denk aan maandelijkse verzuimrapportages voor het management of overzichten van de beoordelingsgesprekken die zijn gevoerd. Dat levert inzicht op, maar de data worden nog maar zelden gebruikt om proactief te sturen.” En dat is een gemiste kans, vindt hij. Want door gegevens slim te combineren, kunnen organisaties niet alleen problemen signaleren, maar ook voorspellen waar risico’s of kansen ontstaan. En belangrijker nog: daar direct actie op ondernemen.

Een voorbeeld is het personeelstekort waarmee veel organisaties kampen. Terwijl vacatures onvervuld blijven, werken er mogelijk medewerkers in deeltijd die best een paar uur extra zouden willen werken. Maar weten werkgevers dat ook? “Stel dat er op een afdeling vier vacatures openstaan. Dan zou je eerst kunnen onderzoeken of er op andere locaties medewerkers in dezelfde of vergelijkbare functies werkzaam zijn die meer uren willen maken, voordat je extern gaat werven.”

Smart Triggers

Youforce heeft hiervoor zogenoemde Smart Triggers ontwikkeld: automatische signalen die op basis van bestaande HR-data een concrete actie voorstellen. Medewerkers kunnen bijvoorbeeld via de Youforce-app een melding krijgen met de vraag of ze benieuwd zijn wat extra werken hun netto oplevert. Vervolgens kunnen ze zelf berekenen wat een uitbreiding van hun werkweek financieel betekent en aangeven of ze belangstelling hebben.

“Zo kunnen organisaties hun personeelscapaciteit beter benutten en besparen op recruitmentkosten. Tegelijkertijd krijgen medewerkers de mogelijkheid om meer te verdienen.” De toepassing wordt onder meer ingezet in de zorg, waar personeelstekorten op de ene locatie soms kunnen worden opgevangen door medewerkers van een andere locatie. Een ander voorbeeld zijn de grote verlofsaldi die organisaties opbouwen. Niet-opgenomen verlofuren vertegenwoordigen een financiële verplichting, waarvan de waarde bovendien kan stijgen door jaarlijkse salarisverhogingen. “We zien enorme stuwmeren aan verlof die jaarlijks worden overgeheveld naar het volgende jaar. Dat kost werkgevers geld.”

Een Smart Trigger kan bijvoorbeeld signaleren dat medewerkers begin november nog meer dan tachtig verlofuren hebben openstaan, terwijl ze voor de rest van het jaar geen vakantie hebben gepland. De werkgever kan vervolgens besluiten deze medewerkers actief te stimuleren om verlof op te nemen. Daarmee kan de financiële verplichting worden teruggedrongen, mits de personeelsbezetting het toelaat. Ook medewerkers profiteren: voldoende rust en herstel zijn belangrijk voor een gezonde werk-privébalans.

Tienduizenden euro’s besparen

Ook op fiscaal gebied liggen volgens Ten Brinke kansen. Hij noemt de fiscale uitruil van reiskosten als voorbeeld. Een systeem kan automatisch vaststellen welke medewerkers nog fiscale ruimte hebben om een deel van hun brutoloon fiscaal voordelig uit te ruilen voor een nettovergoeding. Ten Brinke rekent voor wat dit kan opleveren bij een organisatie met zeshonderd medewerkers, van wie 40 procent hiervoor in aanmerking komt. Bij de gehanteerde uitgangspunten bedraagt de jaarlijkse besparing op werkgeverslasten zo’n 37.400 euro. De betrokken medewerkers kunnen daarnaast bijna 400 euro netto voordeel behalen. “Dit is een mooi voorbeeld waarbij zowel de werkgever als de werknemer financieel profiteert.”

Een ander toepassingsgebied is het voorkomen van ongewenst personeelsverloop. Stel dat een medewerker al drie jaar achtereen uitstekend presteert en veel potentie laat zien, maar nauwelijks salarisgroei of promotiekansen krijgt. Dat kan een signaal zijn dat deze medewerker mogelijk vertrekt. Een automatische melding kan de leidinggevende aansporen om tijdig een loopbaangesprek te voeren.

“HR-professionals moeten zelf geen data-experts zijn om kansen te herkennen”

Volgens een rekenvoorbeeld van Youforce kan het behoud van enkele medewerkers bij een organisatie van zeshonderd mensen al circa 36.000 euro aan vervangingskosten besparen. Ten Brinke benadrukt dat dergelijke berekeningen op aannames berusten. “Die zullen voor iedere organisatie anders zijn. Maar de waarde van zo’n gesprek, zowel voor de medewerker als voor de organisatie, staat voor mij buiten kijf.”

Mensgerichter door data

Waarom gebeurt dit dan nog zo weinig? Volgens Ten Brinke speelt mee dat HR-professionals doorgaans niet de grootste affiniteit hebben met systemen en data. “Je hoort vaak: wij zijn van de mensen. Dat wordt positief uitgelegd, maar je kunt het ook omdraaien. Misschien heb je juist meer data en systemen nodig om mensgerichter te worden.”

Dat betekent niet dat HR-professionals zelf data-experts moeten zijn om kansen te herkennen. Met Smart Triggers van Youforce helpt AI om relevante signalen uit personeelsdata te herkennen en onder de aandacht te brengen. Zo kunnen HR-professionals gericht actie ondernemen, zonder zelf in complexe data te hoeven duiken.

Begin klein, maar begin

Youforce heeft inmiddels de eerste Smart Triggers beschikbaar, waaronder de toepassing waarmee medewerkers worden gestimuleerd om meer uren te werken. De verloftoepassing wordt momenteel geïntroduceerd. Het aanbod wordt de komende periode uitgebreid, mede op basis van ideeën van klanten. Uiteindelijk wil Youforce organisaties ook de mogelijkheid bieden zelf triggers te definiëren.

Voor HR-professionals die meer waarde uit hun data willen halen, heeft Ten Brinke drie adviezen. “Zorg allereerst dat je data op orde zijn. Anders bouw je op een moeras. Betrek vervolgens mensen die verstand hebben van data en systemen. En maak het niet meteen te groot. Zoek een paar concrete toepassingen waarmee je snel resultaat kunt boeken.”

Want uiteindelijk gaat het volgens hem niet om hoeveel gegevens een organisatie verzamelt, maar om wat zij ermee doet. “HR zit op een schat aan data. De uitdaging is om die niet alleen achteraf te analyseren, maar proactief te gebruiken om waarde toe te voegen.”

Ontdek hoe je HR efficiënt en proactief maakt met Smart Triggers van Youforce