Logo
  • Opinie
  • 4 juli 2013

Zo zet je coaching in bij vragen rondom onzekerheid

Bij het invullen van ons Coachaanvraagformulier geven coachees geregeld aan vragen te hebben rondom het wegnemen of overwinnen van hun (persoonlijke of zakelijke) onzekerheid. Vaak gaat het hier om capabele en betrouwbare medewerkers die op het eerste gezicht niet gebukt gaan onder een gebrek aan zelfverzekerdheid. Echter op een dieper niveau voelen ze zich belemmerd in hun ambitie door een – al dan niet sluimerend – gevoel dat ze meer zouden willen laten zien van zichzelf dan ze nu doen.

Hoe komt het dat iemand onzeker is in zijn/haar gedrag? Zoals met vele eigenschappen, geldt ook hier: een deel van gedrag wordt bepaald door aanleg en een deel door de ervaringen die iemand in het leven meemaakt.


Een van thuis meegekregen boodschap in de trant van “niet opvallen, dan kan je gestraft worden” of “wij zijn minder waard dan een ander” of het oer-Hollandse “doe maar gewoon” kunnen (onbewust) tot ingehouden gedrag en ambitie op volwassen leeftijd leiden.


Voor het ontwikkelen en uitbouwen van gezond zelfvertrouwen is het noodzakelijk dat een mens gedurende de jeugdjaren constructief en bewust verbaal of non-verbaal bevestiging krijgt. Bevestiging dat wie je bent en wat je denkt en doet belangrijk is en verschil maakt. Wanneer deze ervaring (door opvoeding of cultuur of welke reden dan ook) niet fundamenteel aanwezig is in iemand, ontstaat op zeker moment een gevoel van onzekerheid over het eigen gedrag of het eigen bestaansrecht.

Uitingsvormen
 

Mensen die kampen met onzekerheid vinden het vaak moeilijk om uit te spreken wat ze denken (“wat ik denk dat is vast stom en kan iedereen bedenken”), durven in een bijeenkomst het woord niet te nemen, vullen in wat anderen over hen denken, schrijven in hun hoofd hele scenario’s over hoe dingen zullen gaan, vermijden situaties en kunnen eigen werkzaamheden eindeloos controleren. Ze zouden het anders willen, maar weten niet hoe.
Het is wel goed om te realiseren dat gevoelens van onzekerheid er gewoon bij horen en dat iedereen deze gevoelens wel eens ervaart. Het is pas onderwerp van coaching als het duidelijk belemmerend werkt om het werk goed te doen of doelen te behalen.

Wat gebeurt er in coaching
 

De coaches die aan de slag gaan met dit soort vragen, hebben een grote variëteit aan gereedschappen tot hun beschikking. Er zijn namelijk veel verschijningsvormen van onzekerheid, veel ontstaansredenen voor de onzekerheid en evenzo veel verschillende manieren die tot de doorbraak naar bewust gedrag kunnen leiden.
Wanneer iemand last heeft van onzekerheid heeft het geen zin om dit weg te drukken of te overschreeuwen. Integendeel; dat maakt de zichtbaarheid ervan alleen maar groter.


De coach zal daarom vaak beginnen om het gevoel van onzekerheid te leren accepteren en mee te nemen in de keuze hoe te handelen. Belangrijk is dat begrepen wordt dat iemand zich niet hoeft te laten leiden door deze emotie; hij of zij heeft elke keer opnieuw een keuze. Wat
mensen als onzekerheid omschrijven is tegelijkertijd een alarmbel die ze aanwakkert om op te letten: hier ligt een persoonlijke uitdaging om te groeien en te ontwikkelen! 


Zinvol om bij stil te staan is de vraag welke kwaliteiten diegene verder heeft die hij of zij in wil zetten en, ook een belangrijke vraag, welke waarden hoog in het vaandel staan waar diegene recht aan wil doen. Hier zal in een coachtraject dus zeker onderzoek naar gedaan worden.


Daarna kan er heel praktisch geoefend worden. Dit kan gaan in de drietrap: erkennen-herkennen-verkennen. Veelal is het te veranderen gedrag al wel erkend bij de start van een coachtraject. Zaak is om het vervolgens te herkennen als het gebeurt. Dit vindt veelal eerst achteraf plaats (“heb ik het weer gedaan”) waarna de coachee de situatie, het gevoel en het bijbehorende gedrag herkent als het net gebeurt is, waarna de coachee het gaat herkennen als het bijna gaat gebeuren. De coach zal het onbewuste gedeelte samen met de coachee zo duidelijk bewust maken, dat deze zich er niet meer door hoeft te laten intimideren.
De volgende stap is adequaat te handelen volgens eigen waarden en kwaliteiten: om met nieuw gedrag te gaan verkennen. 


Dit verkennen kan bijvoorbeeld zijn door in veilige situaties te gaan beginnen met uitspreken wat je denkt of in een vergadering als eerste iets te zeggen of hardop aan te sluiten bij een uitspraak van een ander. Een collega of leidinggevende vragen die hierbij ondersteunt, al is het maar met een knipoog, kan fantastisch goed helpen.


Verder kunnen coaches gebruik maken van gereedschappen als:

  • het invullen van wat een ander denkt of hoe een situatie in de toekomst zal verlopen, leren checken met de realiteit;
  • de zelfwaardering leren vergroten, oa door complimenten aan zichzelf te laten maken;
  • het leren ontvangen en herkennen van complimenten van anderen en deze ook echt binnen laten komen;
  • het verankeren van zelfverzekerd gedrag en dito gedachten.

Na een coachtraject waarin onzekerheid als thema is uitgediept, gaan mensen met nieuwe energie en elan aan het werk, durven meer, doen meer en vergroten hun impact in zowel praktische als emotionele zin op het werk en de afdeling.

Producttips

Ook interessant

Voorspelt Learning Agility teamsucces?
Succesvolle teams zijn belangrijk voor organisaties

Volg HR Praktijk

Word gratis lid en ontvang op dinsdag en donderdag het laatste HR-nieuws in uw mailbox! Én als lid krijgt u ook toegang tot exclusieve online artikelen.