Iwan Tolboom weet uit eigen ervaring hoe het is om niet op de juiste plek te zitten. Na een loopbaan in de commerciële wereld maakte hij de overstap naar coaching en begeleiding.
Ook zijn persoonlijke ervaringen met mentale kwetsbaarheid hebben zijn kijk op werk en herstel gevormd.
Tien jaar geleden was hij zelf cliënt bij Kopwaarts, vanuit een WIA-situatie. Inmiddels staat hij aan het roer van diezelfde organisatie.
Die ontwikkeling heeft hem laten zien hoeveel perspectief er kan ontstaan wanneer iemand de juiste begeleiding krijgt.
Een open cultuur als basis voor preventie
Bij preventie speelt de organisatiecultuur een belangrijke rol. In veel organisaties vinden medewerkers het moeilijk om aan te geven dat het even niet goed gaat. Schaamte, schuldgevoel en de angst om als zwak of niet professioneel gezien te worden, kunnen ervoor zorgen dat ze problemen voor zich houden.
Tolboom pleit voor een werkomgeving waarin iemand gewoon kan zeggen: het is me even te veel. Waar ruimte is voor emoties, kwetsbaarheid en persoonlijke grenzen. Leidinggevenden hoeven daarbij niet alle problemen op te lossen. Luisteren, doorvragen en waar nodig doorverwijzen zijn vaak al waardevolle eerste stappen.
Dat vraagt ook om aandacht voor signalen die niet direct zichtbaar zijn. Veranderingen in gedrag, prestaties of betrokkenheid kunnen aanleiding zijn om het gesprek aan te gaan. Niet om meteen een probleem te diagnosticeren, maar om te achterhalen wat iemand nodig heeft.
Hormonale klachten blijven op de werkvloer vaak onbesproken, terwijl ze invloed hebben op verzuim, prestaties en welzijn. Tijdens dit seminar leer je hormonale klachten herkennen, gesprekken professioneel voeren en medewerkers passend ondersteunen. Zo draag je bij aan duurzame inzetbaarheid en een veilige, inclusieve werkomgeving.
Mentaal verzuim: aanwezig, maar niet echt beschikbaar
In het gesprek komt ook het onderscheid tussen mentaal en psychisch verzuim aan bod.
Bij mentaal verzuim is iemand nog aan het werk, maar lukt het door bijvoorbeeld privéproblemen of overbelasting niet om volledig te functioneren. Iemand is fysiek aanwezig, maar mentaal minder beschikbaar. Dit wordt ook wel presenteïsme genoemd.
Juist dit kan gemakkelijk buiten beeld blijven. Er is immers geen ziekmelding, terwijl het functioneren en welzijn van de medewerker wel onder druk kunnen staan. Door niet alleen naar verzuimcijfers te kijken, maar ook naar signalen op de werkvloer, kunnen organisaties eerder in gesprek komen.
Tolboom benadrukt dat werkdruk niet alleen wordt bepaald door de hoeveelheid werk. Ook persoonlijke overtuigingen en patronen spelen een rol. Het gevoel niet te mogen falen, altijd sterk te moeten zijn of niemand teleur te mogen stellen, kan veel energie kosten. Als daar een hoge werkbelasting bovenop komt, kan iemand vastlopen.
Ondersteuning voordat problemen groter worden
De druk op de geestelijke gezondheidszorg en het UWV is groot. In de podcast komt daarom ook de vraag aan bod welke ondersteuning mensen kunnen krijgen wanneer ze vastlopen, maar (nog) niet bij de reguliere hulpverlening terechtkunnen.
Tolboom ziet ruimte voor verschillende vormen van begeleiding, afhankelijk van de aard en ernst van de hulpvraag. Daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen coaching en professionele psychologische of psychiatrische zorg.
Coaching is niet voor iedere situatie geschikt en kan specialistische behandeling niet vervangen. Wel kan het gesprek over laagdrempelige ondersteuning helpen om eerder duidelijk te krijgen wat iemand nodig heeft en welke vervolgstap passend is.
AI als aanvulling op menselijke coaching
Ook de rol van technologie in coaching komt aan bod. Tolboom vertelt over het hybride coachingsplatform dat Kopwaarts ontwikkelde, waarin AI een ondersteunende rol speelt. De technologie kan gebruikers helpen hun hulpvraag te verhelderen en tussentijds te reflecteren op hun ervaringen.
De bredere vraag is wat AI kan toevoegen aan begeleiding. Technologie maakt het mogelijk om ook buiten een gesprek met een coach stil te staan bij gedachten, gevoelens en patronen.
Tegelijkertijd blijft de menselijke coach volgens hem belangrijk voor verbinding, nuance en persoonlijke ervaring. AI kan een gesprek ondersteunen, maar is geen vervanging voor menselijk contact of professionele hulp wanneer die nodig is.
Eerder het gesprek, minder vaak uitvallen
Helemaal voorkomen dat mensen mentaal of psychisch uitvallen, is volgens Tolboom niet realistisch. We zijn immers mensen. Maar organisaties kunnen wel eerder signalen herkennen en medewerkers ruimte geven om aan te geven wanneer het niet goed gaat.
Dat vraagt om meer dan een verzuimprotocol. Het begint bij een werkomgeving waarin medewerkers hun grenzen kunnen aangeven en leidinggevenden het gesprek durven aan te gaan. Niet pas wanneer iemand zich ziekmeldt, maar juist wanneer er nog ruimte is om samen te kijken wat nodig is.
Beluister aflevering 101 van de podcast (werk)drukdrukdruk voor het volledige gesprek met Iwan Tolboom over werkdruk, mentale kwetsbaarheid, preventie en de rol van AI in coaching.
LEES OOK:
- Zien, weten, doen: van vroege stresssignalen naar preventieve gesprekken
- TNO-onderzoeker Maartje Bakhuys Roozeboom: ‘Alle hens aan dek om werkstress onder controle te krijgen’
LUISTER OOK: Onderzoeker Elco Schaufeli over werkstress: ‘Effectieve interventies grijpen in op het werk zelf’
Per 1 januari 2027 moeten werkgevers aantonen dat ze gelijk werk gelijk belonen. Wat betekent dit concreet voor jouw organisatie? In deze live online training leer je de nieuwe verplichtingen, rapportage-eisen en hoe je een praktisch plan van aanpak opstelt.