HRpraktijk

Home

GEZONDHEIDSBELEID
 
Home  >  Kennisbank Gezondheidsbeleid  >  Artikelen  >  Arbeidsconflicten en mediation


Kennisbank Gezondheidsbeleid

kennisbank gezondheidsbeleid

 

Actuele rapporten

ACTUELE RAPPORTEN

Download direct actuele rapporten om uw verzuim terug te dringen. Met handige stappenplannen, tips, praktische modellen en voorbeeldcases.

Naar rapporten-centrum  

 

Inhoudsopgave

Arbeidsconflicten en mediation

Geschreven door: mr. Turgut Hefti* X mr. Turgut Hefti
Adviseert werkgevers en werknemers omtrent ontwikkelingen in de sociale zekerheid.
1

Neemt u arbeidsconflicten serieus en wilt u die professioneel afhandelen? Om te voorkomen dat uw werknemer zich onterecht 'ziek meldt' als het eigenlijk om een arbeidsconflict gaat, kunt u naast het ziekteverlofprotocol een apart arbeidsconflictenprotocol of calamiteitenprotocol opstellen. In dit artikel vindt u een stappenplan wat te doen bij een conflictsituatie en hoe u arbeidsverzuim door conflicten voorkomt. Soms is het handig een mediator in te schakelen. In ieder geval moet u actie ondernemen en ook uw medewerker aanzetten tot actie. Een (dreigend) conflict kost uw bedrijf geld, daarom is snel handelen gewenst.

In dit artikel:

Arbeidsconflicten en mediation

Arbeidsconflict is geen ziekte

Hoe voorkomt u dat een arbeidsconflict tot verzuim wegens ziekte leidt?

  • Herken de signalen van een sluimerend conflict, zoals gebrekkige communicatie over veranderingen, onvoldoende mogelijkheden om werkproblemen gezamenlijk aan te pakken of een minder plezierige werksfeer.
  • Bied de werknemer met een arbeidsconflict een andere route dan het traditionele 'ziek melden'. Hij moet een arbeidsconflict kunnen melden en de tijd krijgen om eraan te werken. De melding kan het beste worden gedaan bij een neutrale persoon, personeelsadviseur of vertrouwenspersoon.
  • Zorg voor een goede registratie zodat u het aantal conflictgevallen kent en het aantal verzuimde arbeidsdagen. Daarmee wordt duidelijk hoe vaak het voorkomt en hoe groot de schade voor het bedrijf is.

Definitie arbeidsconflict

Binnen de grenzen van een arbeidsorganisatie hebben twee individuen, één individu en een groep of twee groepen een arbeidsconflict als minstens één van de partijen vindt dat de andere partij haar dwarsboomt of erger. Dit kan betrekking hebben op arbeidsinhoud, arbeidsverhoudingen, arbeidsomstandigheden of arbeidsvoorwaarden.

  Stappenplan  

Conflictsituaties

Als er sprake is van een conflict, kan een werknemer wél werken (hij is niet arbeidsongeschikt) maar meestal niet op de eigen werkplek (situationeel). Behandel deze situatie daarom anders dan ziekteverlof.

  • Spreek af dat de medewerker het conflict meldt bij een onafhankelijke derde, zoals de P&O'er, een vertrouwenspersoon of de baas van de direct leidinggevende.
  • Deze onafhankelijke derde moet vervolgens binnen een beperkt aantal dagen (twee à drie) de ruziënde partijen aan tafel te zetten en een bemiddeling te starten.
  • Lukt het niet om te bemiddelen, dan kan gespecialiseerde externe hulp worden ingeschakeld, zoals mediation.
  • In een voorgeschreven aantal weken moet de bemiddeling zijn afgerond, anders wordt de arbeidsrelatie beëindigd.
  • Tijdens het arbeidsconflict wordt niet gesproken over ziekteverlof – of nog erger: situationele arbeidsongeschiktheid – maar over conflictverlof, time out of betaald verlof.

  Voorbeeld  

TNO-onderzoek arbeidsconflicten

Onderzoek van TNO Arbeid heeft aangetoond dat ieder jaar tussen de 70.000 en 100.000 werknemers verzuimen wegens ziekte terwijl ze eigenlijk een arbeidsconflict hebben. Veel arbeidsconflicten beginnen met onenigheid over de taakinhoud of de organisatie van het werk. De conflicten zijn vaak al sluimerend aanwezig, maar komen tot uitbarsting als er een verandering heeft plaatsgevonden in het werk, zoals een andere werkwijze, een nieuw product of een nieuwe leidinggevende.

Eigen beheer

Neem in uw arbeidsovereenkomsten of personeelsregelingen de regeling Verlof bij Arbeidsconflicten op. Daarmee maakt u aan werknemers, leidinggevenden en de bedrijfsarts van de arbodienst duidelijk dat ziekteverlof alleen voor echte arbeidsongeschiktheid door ziekte mag worden gebruikt.

De arbodienst hoeft geen rol te spelen bij de melding van een arbeidsconflict. De organisatie kan het conflict eerst zelf bespreken en aanpakken. Zo maakt u de eerstelijns conflictbemiddeling een normaal onderdeel van het takenpakket van de personeelsafdeling.

Kan de eigen organisatie het conflict niet oplossen, doe dan een beroep op externe deskundigheid, zoals een professionele gekwalificeerde mediator. Bij kleinere bedrijven kan de conflictbemiddelaar ook direct worden ingehuurd. De conflictbemiddelaar moet altijd neutraal en onafhankelijk zijn.

Kort ziekteverlof

Als de werknemer door het arbeidsconflict tijdelijk medisch gezien wat minder arbeidsgeschikt is, kan in overleg met de bedrijfsarts een beperkte periode (bijvoorbeeld twee tot maximaal vier weken) als ziekteverlof worden aangemerkt. Meestal kan de werknemer daarna weer arbeid verrichten. Als dit naar de mening van de bedrijfsarts niet het geval is, kan beargumenteerd de periode van ziekteverlof worden verlengd. (Lees wat u bij ziekteverlof direct kunt doen in het artikel Verzuim: eerste twee weken.)

Activiteiten tijdens afkoelingsperiode

  • In de afkoelingsperiode moet de leidinggevende, eventueel met de eigen eerstelijns conflictbemiddelaar of een externe mediator, het conflict oplossen.
  • De werknemer moet in de afkoelingsperiode ook actief aan een oplossingsvoorstel werken, waarbij hij ook een beroep doet op een mediator.
  • Direct na de afkoelingsperiode waarin het medisch niet verantwoord is de werknemer te laten werken, wordt ziekteverlof omgezet in verlof bij arbeidsconflicten.

Visie op arbeidsconflicten

Het maakt veel van uw visie duidelijk als uw organisatie aan de medewerkers laat zien dat arbeidsconflicten met respect en professioneel worden behandeld en dat men dit niet wil verwarren met arbeidsongeschiktheid door ziekte.

  • Maak een duidelijk verschil tussen ziekteverlof en arbeidsconflictverlof.
  • Arbeidsconflicten horen bij het dagelijkse leven. Hoe eerder het conflict op tafel ligt, hoe beter er wat aan kan worden gedaan.
  • Maak uiterlijk binnen vier weken een plan voor het oplossen van het conflict. Daarin staat bijvoorbeeld de soort interventie, zoals het aanpassen van taken, verantwoordelijkheden en omscholing. Wanneer wordt besloten dat men afscheid van elkaar wil nemen, bevat het plan de juridische procedure.
  • Snel handelen is nodig om te voorkomen dat de werknemer toch 'ziek' wordt van het conflict en om medische redenen arbeidsongeschikt wordt.

  Tip  

Vragenlijst en werkwijzer

TNO Arbeid heeft - in opdracht van de Nederlandse Stichting voor Psychotechniek (NSvP) - een instrument ontwikkeld dat managers en P&O'ers in staat stelt vroegtijdig in te grijpen bij arbeidsconflicten. De vragenlijst 'Samen Werken' brengt de risico's op arbeidsconflicten in uw organisatie in kaart en daarmee dus ook de risico's op arbeidsverzuim door conflicten (zie www.nsvp.nl).

Daarnaast heeft Stecr de Werkwijzer Arbeidsconflicten opgesteld. Deze (geactualiseerde) Werkwijzer geeft aan op welke wijze u kunt proberen een arbeidsconflict (al dan niet vermengd met arbeidsongeschiktheid) binnen uw organisatie op te lossen. Overigens hecht UWV er in het kader van de Poortwachtertoets sterk aan dat u er blijk van geeft deze Werkwijzer in voorkomende gevallen gehanteerd te hebben. Uitgebreid commentaar op de Werkwijzer vindt u in het artikel hierover.

Conflict kost geld

Vermijd conflicten niet! De betrokken partijen hebben de natuurlijke neiging om conflictsituaties te laten voortbestaan en hopen dat het zich vanzelf oplost. Als duidelijk is hoeveel een arbeidsconflict de organisatie kost, blijkt dat een snelle deskundige ingreep en behandeling altijd tot kostenbesparing leidt.

Ook voorkomt u veel leed en frustratie. De Wet verbetering poortwachter verwacht dat de arbodienst uiterlijk in de zesde week in de probleemanalyse aangeeft (vraag 5.4) hoe het staat met de kwaliteit van de arbeidsverhouding. Als UWV bij de beoordeling van de aanvraag voor een WIA-uitkering leest dat er (ook) sprake is geweest van een arbeidsconflict, is men extra alert op de genomen maatregelen en de gevolgen ervan.

Meer over deze wet leest u in het artikel Wet verbetering poortwachter.

 

Arbeidsconflicten en mediation

Vraag en antwoord

Waar vind ik meer informatie over hoe te handelen bij arbeidsconflicten?

TNO Arbeid heeft – in opdracht van de Nederlandse Stichting voor Psychotechniek (NSvP) – een instrument ontwikkeld dat managers en P&O'ers in staat stelt vroegtijdig in te grijpen bij arbeidsconflicten. De vragenlijst 'Samen Werken' brengt de risico's van arbeidsconflicten in uw organisatie in kaart en daarmee dus ook de risico's van arbeidsverzuim door conflicten (zie www.nsvp.nl).

Daarnaast heeft Stecr de Werkwijzer Arbeidsconflicten opgesteld. Deze (geactualiseerde) Werkwijzer geeft aan op welke wijze u kunt proberen een arbeidsconflict (al dan niet vermengd met arbeidsongeschiktheid) binnen uw organisatie op te lossen. Overigens hecht UWV er in het kader van de Poortwachtertoets sterk aan dat u er blijk van geeft deze Werkwijzer in voorkomende gevallen gehanteerd te hebben. Uitgebreid commentaar op de Werkwijzer vindt u in het artikel hierover.

In het artikel Arbeidsconflicten: protocol vindt u een model van zo'n protocol.

03GB=0051