Tips voor een veilige werkplek

Campagne door Europese Commissie

Het grote aantal ongevallen en sterfgevallen zijn voor de Europese Commissie reden om met de Europese campagne 'Een Gezonde Werkplek' aandacht te vragen voor veilig en gezond werken. Het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk heeft in 2008 en 2009 via een geïntegreerde aanpak van risicoinventarisatie en -evaluatie (RI&E) geprobeerd deze aandacht te bevorderen. Het agentschap heeft daarvoor een vijfstappenplan voorgesteld. Risicoanalyses naar de veiligheid van een werkplek zijn bijvoorbeeld de eerste stap. De Europese campagne voor een gezonde werkplek is in 2010 en 2011gericht op veilig onderhoud. Doel is mensen in Europa bewuster te maken van het belang van onderhoud op de werkplek en van de gevaren van onvoldoende onderhoud.

Geïntegreerde aanpak biedt voordelen

De geïntegreerde aanpak moet rekening houden met de verschillende stappen van risicobeoordelingen, de behoeften van individuele werkgevers en wijzigingen/aanpassingen op de werkplek. Om de effectieve preventie van gevaren te vergroten wil het Europees Agentschap dat werknemers bij het proces worden betrokken.

Ongevallen vinden in alle economische sectoren plaats en vormen vooral een acuut probleem in ondernemingen met minder dan 50 werknemers. Glij-, struikel- en valpartijen veroorzaken de meeste ongelukken; gevolgd door het manueel hanteren van lasten, contacten met schuivende of vallende objecten en transportongevallen. Vallen van hoogten en ongelukken met voertuigen hebben vaak een dodelijke afloop.

Gevaar loert vooral bij mkb

Het Europese Agentschap constateert dat er vooral in het mkb weinig bewustzijn is voor de vereisten en wijze van uitvoering van een risicobeoordeling. Het onderzoek van het Agentschap wijst uit dat het mkb:

• een risicobeoordeling te vaak als een eenmalige project ziet waaraan geen gevolg wordt gegeven;
• risico's niet als geheel analyseert en evalueert, waardoor maatregelen niet effectief zijn;
• gedurende de uitvoering van oppervlakkige risicobeoordelingen vooral let op duidelijke en directe risico's;
• geen aandacht besteedt aan risico-effecten die op de lange termijn optreden;
• minimaal de psychosociale risico's en organisatorische factoren op het werk analyseert;
• weinig tijd en aandacht besteedt aan de doeltreffendheid van de getroffen maatregelen.

Ken uw risico's, breng ze in kaart

Een risicoinventarisatie & evaluatie (RI&E) omvat twee zaken:

• een lijst met alle risico's in uw bedrijf;
• een plan voor het oplossen van de risico's.

Met de lijst en de oplossingen kunt u de risico's voor uw personeel en uw bedrijf terugdringen. En dus ook het financiële risico. Met alleen een lijst en een plan bent u er nog niet. Het is zaak de vinger aan de pols te houden. Regelmatig evalueren en aan de hand van de evaluatie aanpassingen invoeren is bittere noodzaak. Een RI&E is al sinds 1 januari 1994 verplicht voor bijna alle ondernemers, uitgezonderd zzp'ers. Het plan van aanpak is een verplicht onderdeel van de RI&E. Sinds 1 november 1999 geldt de nieuwe Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet 1998). De verplichting om een RI&E uit te voeren, inclusief plan van aanpak, is in de wet duidelijk beschreven. Voor werkgevers met niet meer dan 25 werknemers is vanaf 1 april 2011 toetsing van de RI&E door een deskundige niet meer verplicht. Voorwaarde is dat de cao verwijst naar de door de werkgever gebruikte RI&E en dat deze RI&E geaccepteerd is in de branche.

Meer informatie over de RI&E leest u in het artikel Arbowet.

Aansprakelijkheid werkgever reikt ver

U bent als werkgever verplicht het werk zo te organiseren dat er geen nadelige effecten van uitgaan voor de veiligheid en gezondheid van uw werknemers. Dat is het uitgangspunt van de huidige Arbeidsomstandighedenwet. Deze plicht wordt de zorgplicht van de werkgever genoemd. Hieruit vloeien voor u veel verschillende plichten en verantwoordelijkheden voort. De verantwoordelijkheid van de werkgever is vastgelegd in een groot aantal wettelijke bepalingen en aanwijzingen.

In het verlengde van de risico's die uw werknemers kunnen lopen als u geen maatregelen treft, liggen de financiële risico's die u kunnen treffen. Ze kunnen zelfs de continuïteit van uw onderneming in gevaar brengen. Als een werknemer psychische schade oploopt, bijvoorbeeld door pesten of geweld, of lichamelijke schade, bijvoorbeeld invaliditeit, gedurende de uitoefening van zijn dienstbetrekking, kan hij zijn werkgever hiervoor aansprakelijk stellen. Dit kan leiden tot aanzienlijke schadevergoedingen.

Ongevalsmelding bij Arbeidsinspectie is verplicht

Werkgevers zijn verplicht ernstige arbeidsongevallen direct te melden bij de Arbeidsinspectie. Daarbij gaat het om een ongeval dat bij of als gevolg van werkzaamheden plaatsvindt. Ongevallen die gebeuren op weg naar of van het werk zijn geen arbeidsongevallen. Er is sprake van een ernstig ongeval als het leidt tot overlijden, blijvend letsel of ziekenhuisopname. Van blijvend letsel is sprake als de schade aan de gezondheid (vermoedelijk) van blijvende aard is, dus bijvoorbeeld bij grote of kleinere amputaties, blindheid, blijvende gehoorschade, ernstige trauma's en dergelijke.

Ernstige ongevallen moet u zo snel mogelijk telefonisch aan de Arbeidsinspectie melden en vervolgens schriftelijk bevestigen. Elke melding wordt onderzocht. De Arbeidsinspectie streeft ernaar het onderzoek binnen 12 weken afgerond te hebben. Ook het slachtoffer wordt - als dat mogelijk is - gehoord. Dan is ook duidelijk of er overtredingen zijn begaan waarvoor u eventueel boete moet betalen. Als er strafbare feiten zijn gepleegd kan de officier van justitie worden ingeschakeld. Verder is de werkgever verplicht arbeidsongevallen die hebben geleid tot een ziekteverzuim van meer dan drie werkdagen, bij te houden in een register.

Tips voor een veilige werkplek

03GB=0092