Arbowet

Minder regels, lagere lasten

Het kabinet heeft overbodige arboregels afgeschaft en zo min mogelijk aparte nationale regels boven op de regels van de Europese Unie aangehouden. Daardoor moeten de totale administratieve lasten voor het bedrijfsleven met bijna 65 miljoen euro per jaar afnemen.

Arbocatalogus niet verplicht

Werkgevers en werknemers zijn er samen verantwoordelijk voor de door de overheid gestelde doelen te halen en binnen de normen te blijven. Bedrijven kunnen daarbij een arbocatalogus gebruiken. Hierin staan middelen en manieren om werknemers te beschermen tegen ongezonde en onveilige arbeidsomstandigheden. Branches moeten zo veel mogelijk hun eigen arbocatalogus samenstellen om maatwerk te bereiken.

Het maken van een arbocatalogus is niet verplicht. Toch kan het verstandig zijn om met uw sector- of branchegenoten een arbocatalogus op te stellen. Daarmee krijgt u namelijk de mogelijkheid om de inrichting van het arbobeleid beter op uw specifieke behoefte en situatie te laten aansluiten. Een ander voordeel is dat u minder 'last' zult hebben van de arbeidsinspectie. Die controleert sectoren zonder arbocatalogus vaker en intensiever op naleving van de arboregels. Begin 2011 waren er ruim 140 arbocatalogi door de arbeidsinspectie goedgekeurd. Dit betekent dat er nog minimaal 50 sectoren zijn zonder arbocatalogus. Door een aantal sectoren wordt al wel gewerkt aan een arbocatalogus. Per 1 januari 2012 zijn alle beleidsregels arbeidsomstandighedenwetgeving ingetrokken.

Liberalisering verplichte arbocontractering

De laatste jaren is de wettelijk verplichte ondersteuning op het terrein van verzuim fors veranderd. Zo verdween door Europese wetgeving per 1 juli 2005 de exclusiviteit van de arbodiensten. Hierdoor kwam er ruimte voor andere, meer gespecialiseerde aanbieders op ieder van de terreinen preventie, verzuimbegeleiding en re-integratie.

Doel van de huidige regels is:

• zorgen voor een daling van het ziekteverzuim;
• betrokkenheid van bedrijven bij arbeidsomstandigheden vergroten.

Veranderingen door de aangepaste regels:

• Bedrijven kijken eerst of ze met eigen medewerkers de zaken op het gebied van arbeidsomstandigheden kunnen regelen, vóór een externe adviseur (zoals een arbodienst) wordt ingeschakeld: de nieuwe maatwerkregeling gaat vóór de vangnetregeling.
• Wie het níet zelf georganiseerd krijgt, valt terug op het vangnet van bijvoorbeeld een arbodienst of een andere specialist in preventie en verzuimbegeleiding. Meer hierover leest u in 'Alternatieven voor het standaardcontract met de arbodienst'.
• Als werkgever hoeft u zich niet meer door een gecertificeerde interne of externe arbodienst te laten bijstaan rond vijf taken waarvan de verzuimbegeleiding de bekendste was. U laat zich nu naar behoefte ondersteunen door (meerdere) gespecialiseerde diensten.
• Voor de arbodienst blijft verzuimbegeleiding grotendeels de core business in verband met de bevoegdheden tot doorverwijzing en het medisch geheim van de bedrijfsartsen.

RI&E-toets niet verplicht voor kleine organisaties

Met name kleine ondernemingen met minder dan 25 werknemers zijn blij met deze aanpassingen. Zij vonden de toetsingeisen van de RI&E door de arbodienst altijd al een belemmering. Slechts 57% van deze ondernemingen had een door de arbodienst getoetste RI&E, terwijl dit al meer dan vijf jaar verplicht was. Redenen hiervoor waren de te hoge kosten en dat de arbodienst te ver van de praktijk af staat.

Digitale RI&E

Kleine bedrijven met minder dan 25 medewerkers mogen inmiddels een RI&E opstellen op basis van een standaardchecklist als die in de cao wordt vastgelegd. De verplichte toets van dit document mag dan achterwege blijven. Via arboconvenanten zijn al vele 'branche-RI&E's' ontwikkeld. De (mkb-)ondernemer kan zo'n digitale RI&E invullen op www.rie.nl.

Hiermee is het verplichte bedrijfsbezoek door de arbodienst afgeschaft. Cao-partijen krijgen nu de ruimte om de RI&E-toets op een eigen wijze in te vullen. De branche kan de werkgever door opleiding en training meer eigen deskundigheid geven of er kan worden gewerkt met standaard-RI&E's en plannen van aanpak. Hiermee komt de branchekennis bij iedere ondernemer.

Wettelijk verplichte arbodienstverlening

Welke diensten is een werkgever nu echt verplicht af te nemen van de arbodienst en wat is facultatief? Wat kan een werkgever ook zelf organiseren? Hoe vaak neemt u zo'n dienst eigenlijk af per jaar? Kunt u ook zelf eisen stellen aan hoe zo'n dienst wordt uitgevoerd? En wat zal dat dan ongeveer kosten? Is het beter om een arbocontract tegen een vaste abonnementsprijs te nemen of kunt u beter per verrichting betalen? Hebt u nog meer wensen dan uw arbodienst aanbiedt?

De wettelijk verplichte af te nemen diensten van een arbodienst waren tot 1 juli 2005:

• toetsing van de RI&E;
• aanstellingskeuringen;
• arbeidsgezondheidskundig onderzoek;
• arbeidsomstandighedenspreekuur;
• verzuimbegeleiding.

Wat is nu wettelijk verplicht?

• Toetsing van de RI&E. Hiervoor is namelijk een onafhankelijke toetsing vereist. Dit hoeft niet als u minder dan 25 werknemers hebt en een goedgekeurde branche-RI&E gebruikt. (Tot 1 april 2011 gold voor bedrijven met 25 medewerkers een lichte administratieve toets door een externe deskundige (klik hier voor meer informatie), maar deze verplichting is vervallen als er gebruik wordt gemaakt van een erkende RIE.)
• Aanstellingskeuringen en arbeidsgezondheidskundige onderzoeken.
• Onafhankelijk arbeidsomstandighedenspreekuur. Maar dit kunt u deels naar uw inzicht laten uitvoeren. Het consult is bedoeld om uw werknemers de gelegenheid te geven arbeidsgerelateerde problematiek te bespreken. Niet-arbeidsgerelateerde problematiek hoort bij de huisarts besproken te worden en de kosten daarvan mogen ook niet voor rekening van de werkgever komen. Het consult bij de bedrijfsarts mag geen black box zijn voor u omdat u op de hoogte moet zijn van de door u beïnvloedbare arbeidsgerelateerde risico-oorzaken en gevolgen.

Verzuimbegeleiding

Iedere organisatie mag zelf bepalen hoe het verzuimbegeleiding uitvoert

• De verzuimadministratie kan uitstekend worden vastgelegd met een personeelsinformatie- en salarissysteem. Met deze systemen kunnen de basisgrootheden voor verzuimmanagement worden berekend zoals het verzuimpercentage. Als alleen de verzuimmeldingen van langdurige verzuimgevallen aan de arbodienst worden doorgegeven, scheelt dat de arbodienst veel werk en u dus kosten.
• Arbeidsongeschiktheid kan door de werkgever samen met de werknemer worden vastgesteld. In veel gevallen is door hen samen in te schatten of de medewerker alweer mogelijkheden heeft tot aangepast werken. Pas bij twijfel wordt advies ingewonnen bij een bedrijfsarts.
• De probleemanalyse, een belangrijk onderdeel van de Wet verbetering poortwachter, kan ook door de werkgever samen met de werknemer worden gemaakt. Als de analyse niet duidelijk genoeg is voor het opstellen van een plan van aanpak, kan de werkgever een opdracht geven aan de bedrijfsarts om specifieke vragen alsnog te onderzoeken.

Re-integratie en activering

Verzuimbegeleiding is niet alleen een sociaal-medisch gebeuren. Er zijn te grote financiële gevolgen voor de werkgever om dit aan de bedrijfsarts over te laten. Een zieke werknemer heeft twee jaar recht op loondoorbetaling van zijn werkgever. Om vast te stellen of een medewerker recht heeft op arbeidsverzuim met doorbetaling van loon, kan de werkgever eerst zelf de juridische aspecten onderzoeken. Naar behoefte laat hij zich daarbij ondersteunen door een deskundige dienst. Sinds de Wet verbetering poortwachter (Wvp) is het bovendien belangrijk minder te spreken over verzuim en meer over re-integratie. De term 'verzuimbegeleiding' kan beter worden vervangen door de term 're-integratie' of 'activering'.

Wet verbetering poortwachter

De Wet verbetering poortwachter (Wvp) verplicht werkgever en werknemer om zich optimaal in te spannen voor de terugkeer naar het werk en het herstel van de belastbaarheid van de werknemer. Inschakelen van een arbodienst is hierbij niet verplicht. Na twee jaar beoordeelt UWV de WIA-aanvraag.

Arbo en thuiswerken: Het Nieuwe Werken

Steeds meer werkgever laten hun werknemers een deel van de tijd thuiswerken. De verwachting is dat dit de komende jaren sterk stijgt door 'Het Nieuwe Werken'. Vraag is hoe de werkgever hier vanuit de arbowetgeving mee om moet gaan. De Arbowet bepaalt dat de werkgever verantwoordelijk is voor een veilige werkplek van de werknemer. De wet maakt daarbij geen onderscheid naar de locatie waar werknemers werkzaamheden verrichten. In het Arbeidsomstandighedenbesluit zijn specifieke regels voor de thuiswerkplek opgenomen, bijvoorbeeld voor de fysieke belasting. De werkgever moet er dus voor zorgen dat ook de thuiswerkplek veilig is ingericht.

Arbowet

03GB=0041