HRpraktijk

Home

BELONEN EN ARBEIDSVOORWAARDEN
 
Home  >  Kennisbank Belonen en Arbeidsvoorwaarden  >  Artikelen  >  Benut de mogelijkheden van een cafetariasysteem


Kennisbank Belonen en Arbeidsvoorwaarden

kennisbank belonen en arbeidsvoorwaarden

 

Actuele rapporten

ACTUELE RAPPORTEN

Download direct actuele rapporten over de werkkostenregeling of verlog. Met handige stappenplannen, tips, praktische modellen en voorbeeldcases.

Naar rapporten-centrum  

 

Inhoudsopgave

Benut de mogelijkheden van een cafetariasysteem

Geschreven door: Adelien van Leeuwen* X Adelien van Leeuwen
1

Kunnen uw werknemers gebruikmaken van een cafetariasysteem? Een cafetariasysteem als secundaire arbeidsvoorwaarde kan u helpen bij de werving van personeel of om potentiële werknemers aan te trekken en te behouden. Het aantrekkelijke van een cafetariasysteem is dat de werknemer aan de werkgever periodiek kan aangeven in welke vorm hij zijn arbeidsbeloning wil ontvangen. De werknemer kan ervoor kiezen om zijn loon te genieten in de vorm van geld, extra vrije tijd, verstrekkingen in natura of kostenvergoedingen. Deze vormen kunnen dan onderling worden geruild, zoals u kunt lezen in dit artikel.

In dit artikel:

Benut de mogelijkheden van een cafetariasysteem

Het meest aantrekkelijke van een cafetariaregeling is dat een beloningsbestanddeel, zoals brutoloon, vakantiedagen, vakantiegeld, een tantième of een eindejaarsuitkering, kan worden 'geruild' tegen een fiscaal vriendelijke beloning, zoals een fiets, een auto of een pensioenregeling of een aanvulling van de vrije reiskostenvergoeding. Overigens mag het vakantiegeld alleen worden ingezet voor zover dit meer is dan het wettelijk minimum. De belastingdienst keurt een cafetariaregeling niet goed als in die regeling andere wettelijke regels worden overtreden. In het artikel Cafetariasysteem vindt u meer informatie en uitgebreidere mogelijkheden van een cafetariasysteem.

Er zijn enkele voorwaarden aan de cafetariaregeling verbonden, die de werkgever in acht moet nemen. In elk geval moet aan de onderstaande voorwaarden worden voldaan:

  • De cafetariaregeling moet schriftelijk zijn vastgelegd, in bijvoorbeeld de (aanvullende) arbeidsovereenkomst.
  • Er moet uitdrukkelijk sprake zijn van een uitruil van loonbestanddelen en niet van een betalingsregeling.
  • De uitruil moet betrekking hebben op toekomstig te genieten loon.
  • Een uitruil van loonbestanddelen moet realiteitswaarde hebben (dit is het geval als werknemers een 'structurele' keuzemogelijkheid hebben).

  Let op

Belastingdienst accepteert niet alles

Als u met een werknemer een incidentele keuzemogelijkheid overeenkomt, bestaat het risico dat de regeling volgens de belastingdienst onvoldoende realiteitswaarde heeft en dat de belastingdienst de uitruil daarom niet accepteert. De belastingdienst accepteert ook geen uitruil waarvan de uitkomst strijdig is met een andere wet, bijvoorbeeld een uitruil waarbij het aantal vakantiedagen na uitruil hiervan beneden het wettelijk minimum komt. De belastingdienst accepteert eveneens geen regelingen die een 'voorspelbaar nadelig' resultaat voor de werknemer opleveren.

Cafetariasysteem moet voldoen aan richtlijnen fiscus

Een van de voorwaarden die de belastingdienst verbindt aan een cafetariasysteem, is dat de uitruil voldoende realiteitswaarde heeft. Het begrip 'realiteitswaarde' laat zich niet gemakkelijk definiëren. Ook de belastingdienst heeft daar moeite mee. In het beleidsbesluit CPP 2009/1458M wordt realiteitswaarde duidelijk gemaakt aan de hand van een paar voorbeelden. Realiteitswaarde houdt in grote lijnen in dat de verlaging van het brutoloon doorwerkt in de hoogte van inkomensafhankelijke betalingen of uitkeringen, voor zover het verlaagde brutoloonbestanddeel daarvan deel uitmaakt. Een verlaging van het brutomaandsalaris moet daarom niet alleen invloed hebben op de hoogte van het vakantiegeld, het loon dat tijdens ziekte wordt doorbetaald en de mogelijke toekomstige uitkeringen op grond van de werknemersverzekeringen, maar ook bijvoorbeeld op het bruto-uurloon, waarover de overwerktoeslag wordt berekend of de diensttijduitkering.

  Tip  

Schakel een deskundige in

Bent u van plan een cafetariaregeling in te voeren, bereid deze regeling dan voor met een deskundige. Met de werkkostenregeling naast de overgangsregeling is deze noodzaak alleen maar groter. De uitwerking van een cafetariaregeling voor werkgevers die de werkkostenregeling toepassen is heel anders dan voor werkgevers die de overgangsregeling toepassen. Leg uw plannen eventueel voor aan de belastingdienst en vraag om uw plannen voor akkoord te ondertekenen. Als de belastingdienst uw plannen voor akkoord heeft ondertekend, hebt u de zekerheid dat u achteraf niet met hoge naheffingen en boetes als gevolg van de invoering of wijziging van uw cafetariaregeling komt te zitten. Natuurlijk moet u dan ook overeenkomstig de geaccordeerde plannen handelen.

Pensioengevend loon

Als de werknemer een deel van zijn loon in geld binnen een cafetariaregeling uitruilt tegen een onbelaste vergoeding of verstrekking, daalt in principe ook zijn pensioengevende loon. Lange tijd was die daling een belemmering voor de werknemer om gebruik te maken van de cafetariaregeling. Door een goedkeurend besluit van de staatssecretaris van Financiën kan een verlaging van het pensioengevend loon voor cafetariaregelingen nu achterwege blijven als aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

  • Er is een schriftelijke vastlegging van een regeling die openstaat voor ten minste driekwart van de werknemers die behoren tot een organisatorische of functionele eenheid van de werkgever;
  • Het fiscale loon wordt tijdelijk verlaagd, dus niet structureel. De werknemer moet minimaal eenmaal per jaar de keuze kunnen maken om de samenstelling van zijn beloning te wijzigen;
  • De ruil vindt plaats tegen een vrije vergoeding/verstrekking of tegen een vermindering van de arbeidstijd tot een maximum van 10 procent van de overeengekomen arbeidsduur;
  • De verlaging van het pensioengevende loon mag niet meer bedragen dan 30 procent van het oorspronkelijke pensioengevend loon.

Als ook aan de overige voorwaarden is voldaan, hoeft het pensioengevend loon (dus de grondslag) door deze goedkeuring niet meer te worden verlaagd als brutocomponenten die deel uitmaken van de grondslag, worden ingeruild tegen een vrije vergoeding of verstrekking.

De vraag is of het pensioenfonds wel zo gelukkig is met deze maatregel, want zowel de werkgever als werknemer gaat premie betalen over een lager heffingsloon, terwijl de hogere grondslag gehandhaafd blijft. Hierdoor kunnen 'niet-deelnemers' aan een cafetarialoonstelsel geconfronteerd worden met hogere premies als het pensioenfonds dit verlies aan premies gaat compenseren door een hogere premiebijdrage.

Specifieke informatie over pensioenen treft u in de artikelen Pensioenwetgeving en Recente wet- en regelgeving rondom pensioenen.

Extra pensioen opbouwen

Enerzijds kan het pensioengevende loon lager worden door deelname aan de cafetariaregeling. Anderzijds kan aan werknemers in een cafetariasysteem ook de mogelijkheid worden geboden om extra pensioen op te bouwen. Veel werknemers hechten waarde aan een goede pensioenregeling. Dit kan natuurlijk ook zonder een cafetariasysteem. Een voorwaarde is in alle gevallen dat het pensioenreglement de mogelijkheden biedt om aanvullend (vrijwillig) te doteren.

Invoering cafetariastelsel

Aan de invoering van een cafetariasysteem moet een gedegen voorbereiding vooraf gaan. Als u een cafetariaregeling hebt ingevoerd, zullen werknemers niet gemakkelijk accepteren als u de regeling weer wilt afschaffen.

  Let op

Regeling consequent doorvoeren!

De invoering van een cafetariaregeling moet de werkgever consequent doorvoeren. Dit betekent dat de gevolgen van de verlaging van het brutoloon moeten doorwerken in de grondslagen voor allerlei inkomensafhankelijke regelingen. Denkt u aan de jubileumvrijstelling, het vakantiegeld, de uitkeringen op grond van de werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke voorzieningen, zoals de huurtoeslag.

Voordat u een cafetariastelsel invoert is het belangrijk dat u:

  • uw doelstellingen vaststelt. U zult dus moeten bepalen wat u ermee wilt bereiken. Kostenreductie of het aantrekken en behouden van werknemers kunnen voorbeelden zijn van te bereiken doelen. De middelen die u moet inzetten om uw doelen te bereiken, zullen per doel verschillen.
  • de mogelijkheden vaststelt: wat kunnen mijn werknemers waartegen uitruilen (bijvoorbeeld alleen uitruil deel salaris tegen extra vrije dagen of gaat uw regeling nog veel meer mogelijkheden bieden).

Voor- en nadelen van de cafetariaregeling

Weten waaraan u begint is alleen mogelijk als u op de hoogte bent van de voor- en nadelen van een cafetariaregeling.

De voordelen zijn:

  • u maakt zich als werkgever aantrekkelijk op de arbeidsmarkt;
  • u vergroot de betrokkenheid van uw werknemers bij de onderneming omdat zij zelf voor een deel de samenstelling van hun arbeidsvoorwaarden kunnen bepalen;
  • dat uw loonkosten gelijk blijven of omlaag gaan terwijl uw werknemers netto evenveel of meer koopkracht overhouden. Als u rekening houdt met de specifieke voorwaarden die voor vrije kostenvergoedingen en verstrekkingen gelden, kan het voordeel groot zijn.

De nadelen zijn:

  • de invoering van een cafetariaregeling kost geld;
  • u krijgt te maken met extra administratieve lasten, want de personeelsadministratie krijgt er een extra taak bij;
  • er gaat veel tijd zitten in de communicatie naar uw werknemers: u zult hen moeten voorlichten over de gevolgen van een keuze en het vastleggen van een keuze;
  • werknemers overzien niet altijd de gevolgen van hun keuze. Werknemers zullen rekening moeten houden met lagere uitkeringen werknemersverzekeringen, toeslagen, maar ook bij ontslag wordt de ontslaguitkering berekend over het lagere contractuele loon. Deze gevolgen moeten zij bij deelname ook expliciet accepteren.
  • de jaarlijkse wijzigingen in wetgeving kunnen aanleiding zijn tot wijziging van de doelen van het cafetariasysteem.

Niet vergeten moet worden dat een werknemer bij toepassing van een dergelijk systeem zich in toenemende mate bewust wordt dat kosten, die de werkgever behoort te dragen, zoals een vergoeding van kosten die hij in het kader van de dienstbetrekking maakt, ook door de werkgever zelf gedragen worden.

 

02BA=0168